Ramona Schalkwijk
- Veehouder
- Montfoort
- 56 ha
Bloemenweide Boerderij
Midden in het Groene Hart runt Ramona Schalkwijk de Bloemenweide Boerderij in Montfoort. Hier melkt zij ruim honderd koeien met drie melkrobots. Gedreven door haar behoefte om bij te dragen aan het welzijn van mensen, ging ze in 2016 in de maatschap bij haar ouders, in het 55 hectare grote bedrijf. Ze koos bewust voor een andere weg en de komende tien jaar wil ze het bedrijf verder extensiveren: minder koeien en meer plantaardige eiwitten. Het Zeven Vinkjes-project is voor haar een transitieversneller. Zo’n 30% van de melk komt terecht in producten als brie, kaas, ijs en vindt samen met eigen vlees via de boerderijwinkel Oogst direct zijn weg naar consumenten. Ook wordt er geleverd aan cateraars en retail uit de omgeving.
Ramona wilde als kind al boer worden, maar haar vader stimuleerde haar om ‘een ander vak te leren’. Ze werd uiteindelijk fysiotherapeut voor mens en dier. Ze ziet in die rol als geen ander de noodzaak voor preventie en de belangrijke rol die daarbij is weggelegd voor gezonde producten en een fijne leefomgeving. De wens om daaraan bij te dragen, motiveerde Ramona op haar 34e om het familiebedrijf in Montfoort alsnog over te nemen. Ze ziet haar boerderij bovenal als een boerenbedrijf dat moet renderen, maar wat wel in balans is met mens, dier en omgeving. De rol van natuur wordt de komende jaren belangrijker en dus moet de balans tussen het aantal dieren en de hoeveelheid grond nog verder verbeteren, of er zullen dus minder koeien per hectare gehouden gaan worden. Het 7-vinkjes project zal dan ook als transitieversneller fungeren en helpt het om de noodzakelijke investeringen eerder te doen en stappen te zetten die anders pas op langere termijn mogelijk zouden zijn.
Over het bedrijf
Huidige situatie
- 55 ha gangbare melkveehouderij
- klei
- 130 melkkoeien
- eerste agroforestry is al geplant
Situatie straks
- omgeschakeld naar biologisch
De komende 3 jaar
De komende tien jaar wil Ramona haar bedrijf verder extensiveren en toewerken naar een natuurinclusief en deels plantaardig landbouwmodel. Dat betekent minder koeien per hectare, meer ruimte voor natuur en biodiversiteit en een grotere rol voor plantaardige voeding zoals noten en bessen.
Vinkje 1: de bodem is de basis
In de eerste drie jaar wordt ongeveer 15 hectare doorgezaaid met kruidenrijk grasland met behulp van een geohobel. Daarnaast wordt niet geploegd en wordt ontworming afgebouwd, met als doel een robuuste bodem en gezonde dieren.
Vinkje 2 en 3: Geen kunstmest en zo min mogelijk pesticiden
Het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen is al gestopt. De verdere extensivering zal in de komende 10 jaar plaatsvinden.
Vinkje 4 en 5: 10% landschapselementen en meer bomen
Om bij te dragen aan de biodiversiteit, landschapskwaliteit, eiwittransitie en deels als aanvulling op het huidige verdienmodel, worden de volgende stappen gezet:
- Een deel van het bedrijf wordt ingericht met noten- en fruitbomen en bessenstruiken;
- Ook wordt er gewerkt aan groenblauwe dooradering met poelen, natuurvriendelijke oevers en ruigtes.
Vinkje 6: 3000u weidegang
Het verhogen van de weidegang naar 3000 uur per jaar is een grote stap, zeker in combinatie met melkrobots. Door te investeren in een halsbandsysteem kunnen de koeien beter worden gestuurd tussen stal en wei.
Vinkje 7: 1,5GVE
Om te voldoen aan 1,5 GVE per hectare is verdere extensivering nodig. Omdat aankoop van grond moeilijk en kostbaar is, wordt ingezet op het pachten van circa 15 hectare extra land. Dit brengt jaarlijkse kosten met zich mee, maar is noodzakelijk om de balans tussen dieren en grond te verbeteren.
Uitdagingen en ambities
De transitie brengt verschillende uitdagingen met zich mee. Zo zal het financieel uitdagend worden, vraagt de natuurinclusieve bedrijfsvoering extra tijd, arbeid en kennis, en vormen daarnaast de beschikbaarheid en betaalbaarheid van grond, arbeid en logistiek knelpunten. Als pionier moet Ramona het dan ook veel zelf uitzoeken. Gelukkig draagt het 7-vinkjes project bij aan het opzetten van een netwerk en helpt het bij het ondersteunen van het zetten van deze stappen. Voor Ramona betekent deelname aan het Zeven Vinkjes-project dat ze sneller concrete stappen kan zetten op weg naar het natuurinclusieve bedrijf dat ze voor ogen heeft.
De ambitie is echter duidelijk: Bloemenweide Boerderij wil laten zien dat landbouw niet ten koste hoeft te gaan van de natuur, maar juist kan bijdragen aan herstel. Door zoveel mogelijk mensen kennis te laten maken met haar regeneratieve werkwijze (letterlijk door te proeven en figuurlijk door het verhaal) bouwt Ramona aan een rendabel landbouwmodel waarin gezondheid, biodiversiteit en samenwerking centraal staan.
De 7 vinkjes
1. De bodem is de basis
Teelt uit volle grond met zorgvuldig bodembeheer ter bevordering van een hoge bodemkwaliteit, met name door toepassing van methoden en technieken die het bodemleven verrijken, of in elk geval sparen. Te denken valt aan maatregelen zoals beperkte, of niet-kerende grondbewerking, gebruik van lichte(re) machines en vaste rijpaden, verruiming van de vruchtwisseling (akkerbouw), toepassing van groenbemesters en zorgvuldige recycling van organische reststromen zoals compost, mulch en maaimeststoffen.
2. Geen kunstmest
Van kunstmest naar organische meststoffen die het bodemleven voeden in plaats van schaden, zoals compost en stalmest, en het inzetten van stikstofbinders en andere groenbemesters. Kunstmest draagt niet bij aan een gezond bodemleven, maar de productie en toediening zorgt voor veel emissie van broeikasgassen en stikstof.
3. Zo min mogelijk pesticiden
Uitsluiting, of minimaal decimering van het gebruik van bestrijdingsmiddelen, in het bijzonder afbouwen van het gebruik van de meest milieubelastende en schadelijke middelen.
4. 10% Landschapselementen
Op elke hectare leggen we landschapselementen aan om de bovengrondse biodiversiteit te ondersteunen. Denk aan heggen, hagen, poelen, natuurlijke waterkanten, keverbanken en bloemenstroken. Deze beslaan 10% van de grond onder het bedrijf en passen bij de streek.
5. Meer bomen
Een landbouw met bomen is beter bestand tegen het veranderende klimaat. Daarom planten we meer bomen, op plekken waar dat kan. En dan vooral ook bomen en andere houtige soorten die bijdragen aan de voedselproductie zoals fruit- en notenbomen. Bomen en andere permanente landschapselementen blijven minimaal 20 jaar onderdeel van het teeltsysteem.
6. Extensieve veeteelt
Indien er dieren worden gehouden dan is er sprake van extensieve, grondgebonden veeteelt met gemiddeld maximaal 1,5 GrootVee-Eenheden (GVE) per hectare landbouwgrond, bijvoorbeeld op oude of kruidenrijke graslanden.
7. Koe in de wei
Indien er sprake is van veeteelt, dan dient transport van vee, mest en veevoer tot het minimum te worden beperkt; voor vee geldt een minimum van 3000 uur weidegang ter bevordering van een diervriendelijk en zoveel mogelijk gras-gevoerde (rund)veehouderij.
